जिबजिबे ग्रामीण अस्पतालमा नि:शुल्क मानसिक स्वास्थ्य शिविर सम्पन्न

 

रसुवा, कालिका गाउँपालिका–५ स्थित जिबजिबे ग्रामीण अस्पतालमा बालबालिका, किशोरकिशोरी तथा वयस्कलाई लक्षित गरी नि :शुल्क मानसिक स्वास्थ्य परीक्षण तथा उपचार शिविर सम्पन्न भएको छ। 

सिविन नेपालको आयोजनामा तथा प्लान इन्टरनेशनलको सहयोगमा सञ्चालित शिविरमा मानसिक स्वास्थ्य परीक्षण, मनोसामाजिक परामर्श तथा उपचार सेवा प्रदान गरिएको थियो।

शिविरमा उत्तरगया, कालिका तथा गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाका बालबालिका, किशोरकिशोरी तथा वयस्कहरूले सेवा लिएका थिए। शिविरमा कुल २६ जना बिरामीको विवरण संकलन गरिएको थियो, जसमा १० जना पुरुष र १६ जना महिला रहेका र अन्य समेत ५१ जनाले सेवा लिएकाे जिबजिबे ग्रामीण अस्पतालका उत्सव पाैडेलले बताए । 

त्यस्तै, मनोसामाजिक परामर्श तथा मनोचिकित्सा सेवा १४ जनाले प्राप्त गरेका थिए। बालबालिका तथा किशोरकिशोरीतर्फ ओपीडीमा १५ जना सेवाग्राही आएका थिए। ती मध्ये १० वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरका एक जना र ११ देखि १९ वर्ष उमेर समूहका १४ जना रहेका थिए।

शिविरमा आएका बिरामीहरूमा समायोजन विकार, चिन्ता विकार, अवसाद, शोक तथा वियोग, रूपान्तरण विकार, भावनात्मक रूपमा अस्थिर व्यक्तित्व विकार तथा आफूलाई जानाजानी हानि पुर्‍याउने व्यवहारलगायतका मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्याहरू पहिचान भएका थिए। साथै, केही बिरामीमा मनोविकृति, मदिरा निर्भरता, मदिरा सेवनका कारण उत्पन्न मनोविकृति तथा दौरा विकारसम्बन्धी समस्याहरू पनि देखिएका थिए।

बालबालिका तथा किशोर किशोरी मध्ये तीन जनालाई औषधि सिफारिस गरी थप मनोवैज्ञानिक परामर्शका लागि पठाइएको थियो। अन्य बिरामीलाई आवश्यकता अनुसार मनो परामर्श  सेवा लिन सिफारिस गरिएको थियो भने केहीलाई तनाव व्यवस्थापनका लागि विश्राम अभ्याससमेत सिकाइएको थियो।

थप परीक्षण तथा उपचार आवश्यक पर्ने बिरामी मध्ये दुई जनालाई क्लिनिकल साइकोलोजिस्ट कहाँ, दुई जनालाई अर्थोपेडिक विभागमा र एक जनालाई युरोसर्जरी विभागमा रेफर गरिएको थियो।

मनोसामाजिक परामर्श तथा मनोचिकित्सा सेवा लिएका बिरामीलाई निरन्तर उपचार र परामर्शको पहुँचमा राख्न कान्ति बाल अस्पतालमार्फत टेलि–काउन्सेलिङ तथा मनोचिकित्सा सेवाबाट फलोअप गरिने व्यवस्था मिलाइएको छ।

ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका नागरिकमा मानसिक स्वास्थ्य सम्बन्धी समस्या समयमै पहिचान गर्न, आवश्यक उपचार तथा परामर्शमा पहुँच बढाउन र मानसिक स्वास्थ्यप्रतिको सचेतना अभिवृद्धि गर्न यस्ता शिविरले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

शिविरले बालबालिका, किशोरकिशोरी तथा वयस्कको नागरिककाे मानसिक स्वास्थ्य आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न र उनीहरूलाई आवश्यक परामर्श तथा उपचार सेवासँग जोड्न सहयोग पुर्‍याएको जनाइएकाे छ।

पर्यटकीय क्षेत्रकाे स्याफ्रुबेसी बजार खण्डहर

 

रसुवा, लेन्देहुँदै भाेटेकाेसी नदिमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण पर्यटकीय क्षेत्रकाे रूपमा परिचित स्याफ्रुबेसी बजार खण्डहरमा परिणत भएकाे छ । 

भदौ १० गतेको त्यो बिहान रसुवाको स्याफ्रुबेंसी बजार सधैँझैँ व्यस्त र जीवन्त थियो। पसलहरूमा चहलपहल थियो, मानिसहरू आ-आफ्नो दैनिक काममा मग्न थिए। तर, तिब्बत सीमा क्षेत्र नजिकैको ल्हेन्दे खोला र भोटेकोशी नदीमा अचानक आएको भीषण बाढीले केही बेरमै सबैथोक सखाप पारिदिएला भन्ने कसैले सोचेका थिएनन्।

स्याफ्रुबेंसी स्थित श्री कोमिन श्यामेवाङफेल माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययनरत छात्राहरू कक्षा ९ की सम्झना नगरकोटी र कक्षा १० की राधिका तामाङका लागि त्यो दिन जीवनकै सबैभन्दा डरलाग्दो  ईतिहास नै वन्यो र एकादेशमा यस्तो दिन थियो भन्ने सम्झना रह्यो ।

भदौ १० गतेको त्यो दिन  विद्यालयको होस्टेलमा  स्कुल जाने तयारि भईरहेका  विद्यार्थीहरूले अचानक एउटा ठूलो आवाज  सुने , सुरुमा बम पड्किएजस्तो ठूलो आवाज आयो, हेर्दाहेर्दै चारैतिर धुलोको बादल छायो। तल खोलाबाट बाढी उर्लेर आइसकेको रहेछ। 

बाढी आएको देखेपछि होस्टेलमा भागाभाग भयो। राधिका आफू मात्र भागिनन्, होस्टेलमै रहेकी आफ्नी सानि बहिनीलाई पनि खोजेर हात समात्दै माथितिर दौडिइन्। विद्यालयका शिक्षक र अन्य विद्यार्थीहरू पनि ज्यान जोगाउन झाडी र भिरको बाटो हुँदै माथिल्लो गाउँ कोमिनतिर लागे।

माथि डाँडाबाट तल हेर्दा स्याफ्रुबेंसी बजारको दृश्य कहालीलाग्दो थियो। सम्झना भन्छिन्, हामीले आँखाले देख्दादेख्दै राता रंगका बसहरू, पसल, घर र ज्यान जोगाउन दौडिरहेका मानिसहरूलाई बाढीले बगायो। त्यो दृश्यले हामीलाई छाँगाबाट खसालेजस्तै बनायो। हामी डरले रातभर रोइरह्यौँ।

त्यो रात कसैको आँखामा निन्द्रा परेन। एकातिर घरपरिवारको चिन्ता, अर्कोतिर आफू बसेको ठाउँ बगाएपछि अब कहाँ जाने र के गर्ने भन्ने त्रास। बाढी साम्य भएपछि उनीहरूले देखेको त्यो झकिझकाउ स्याफ्रुबेंसी बजार एउटा उजाड खण्डहर र बगरमा परिणत भइसकेको थियो। 

बाढीले पुल बगाएपछि काठेपुल बनाउन जुटे गाउँले

२०८३ कार्तिक १० गते

रसुवा, लेन्देहुँदै भोटेकोसी नदिमा भदौ १० गतेको बाढीले बाटोघाटो तथा पुल बगाएपछि आवतजावत ठप्प बनेको गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–३ स्थित ब्रिदिम जोड्न स्थानीयवासीले आफ्नै खर्चमा अस्थायी काठेपुल निर्माण थालेका छन्।

गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ खामजिङका स्थानीय तेन्जेन लामा र दोर्जे लामाले व्यक्तिगत लगानीमा स्याफ्रुदेखि ब्रिदिम जोड्ने काठेपुल बनाउन गाउँले जुटेका हुन् । निर्माण कार्य तीव्र पारिएकाले एक साताभित्रै पुल तयार भई यातायात तथा आवतजावत पुनः सुचारु हुने अपेक्षा गरिएको छ।

सरकारी संयन्त्र दुर्गम गाउँसम्म पुग्न समय लाग्ने र सडक सञ्जाल ठप्प हुँदा सर्वसाधारणले ठूलो सास्ती खेप्नुपरेपछि स्थानीयस्तरमै यो पहल सुरु गरिएको हो । बाढीले सडक र पुल क्षति पुर्‍याएपछि ब्रिदिमसहित आसपासका बस्तीहरू सञ्चार र यातायात सम्पर्कबाट टाढिएका थिए।

अस्थायी पुल निर्माण भएपछि ब्रिदिमका बासिन्दालाई दैनिक आवतजावत र अत्यावश्यक खाद्यान्न तथा सामग्री ढुवानीमा ठूलो राहत मिल्नेछ। साथै प्रसिद्ध पर्यटकीय क्षेत्र लाङटाङ जाने पदयात्री तथा टिमुरे नाकातर्फ जाने सर्वसाधारणका लागि पनि यो बाटो उपयोगी हुनेछ।

सरकारले पूर्वाधार निर्माणको काम गरिरहे पनि दुर्गममा तत्काल राहत पुग्न कठिन देखियो, स्थानीय तेन्जेन लामाले भन्नुभयो, गाउँको समस्या समाधानका लागि हामीले आफ्नै व्यक्तिगत खर्चमा पुल निर्माण थालेका हौँ। यसमा स्थानीयवासीको पनि समन्वय छ। बाटो तथा पुल अभावमा एक गाउँबाट अर्को गाउँ पुग्न धेरै कठिन भयो लामाले भन्नुभयो गाउँलेको सहभागीतामा हामी वडा वडा जोड्नका लागि काठेपुल बनाउन लागेका हौं ।

विपदको समयमा सरकारी मुख नताकी स्थानीय आफैँले देखाएको यो तत्परता र आपसी सहयोगको भावनाले अहिले दुर्गम बस्तीहरूमा ठूलो सहयोग पुगेको स्थानीय दावा तामाङ बताउनुहुन्छ । यहाँ काठपुल बनेपछि वडा नं २ र ४ मा पनि पैदल यात्रा गर्न केही सहज हुने स्थानीय बताउछन् । यस अघि स्याफ्रुबेँसीमा आमाछोदिङ्मोका स्थानीयवासीको जनश्रमदानबाट निर्मित अस्थायी काठेपुल सञ्चालनमा आएको थियो ।

गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका-५ स्याफ्रुबेँसीमा निर्माण गरिएको उक्त पुल सञ्चालनमा आएसँगै उत्तरी भेगका सर्वसाधारण तथा किसानहरूमा खुसी भएका छन् ।

​विनाशकारी बाढीले स्याफ्रुबेँसीको पुल र सडक बगाएपछि रसुवाको उत्तरी भेग पूर्ण रूपमा सडक सम्पर्कबाट विच्छेद भएको थियो । सडक अवरुद्ध हुँदा गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका वडा नं १ देखि ५ र आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका वडा नं १ देखि ५ का सर्वसाधारणले आवतजावत र खाद्यान्न ढुवानीमा सास्ती खेप्दै आएका थिए । काठेपुल बनेपछि अहिले पैदलयात्रीलाइ सहज भएको छ ।

काठेपुल 

दुइ हजार जनालाइ मनाेसामाजिक परामर्श प्रदान

 

रसुवा, लेन्देखाेला हुँदै भोटेकोशी नदिमा आएको बाढी पछि रसुवाको बिभिन्न समुदायमा दुइ हजार जनालाइ नि :शुल्क  मनाेसामाजिक परामर्श सेवा तथा स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरिएको छ । 

मानशिक स्वास्थ्य तथा परामर्श केन्द्र नेपालले दुइ हजार ३ सय ४६ जनालाइ मनाेसामाजिक परामर्श प्रदान गरेकाे जनाएकाे हाे । 

बाढी पछि आफन्त गुमेका वा बेपत्ता भएका तथा सम्पत्ती गुनाएकाहरूमा बिभिन्न किसिमका मनोसामाजिक समस्या पहिचान गरी केन्द्रले रसुवाकाे तीनवटा गाउँपालिकामा सेवा प्रदान गरिरहेकाे छ ।  

मानशिक स्वास्थ्य तथा परामर्श केन्द्र नेपालले दिएको जानकारी अनुसार गोसाइकुण्ड गाउँपालिकामा १२४३, कालिका गाउँपालिकामा ४९५ र उत्तरगयामा ६२२ जना गरी दुइ हजार ३ सय ४६ जनाले नि :शुल्क स्वास्थ्य उपचार तथा परामर्श सेवा सेवा पाएका छन् । 

बाढीका कारण ७९ अर्ब १७ करोड बराबरको क्षति

 रसुवा, भदाै १० गते लेन्देहुँदै  भोटेकोशीमा आएकाे विनाशकारी बाढीका कारण घरपरिवार र व्यवसाय र प्रतिष्ठानतर्फ रु ७९ अर्ब १७ करोड बराबरको क्षति भएको छ। 

राष्ट्रिय योजना आयोगले सार्वजनिक गरेको घरपरिवार तथा प्रतिष्ठानसँग सम्बन्धित सर्वेक्षणको प्रारम्भिक विवरणमा घरपरिवारतर्फ रु ६९ अर्ब ५७ करोड र व्यवसाय, प्रतिष्ठानतर्फ रु नौ अर्ब ६० करोड बराबरको क्षति भएको उल्लेख छ। 

सर्वेक्षणअनुसार आर्थिक क्षतिसम्बन्धी प्रारम्भिक विवरणमा घर भएको जग्गा ९आफ्नै स्वामित्वको० अन्तर्गत ५४ दशमलव ६५ हेक्टर क्षेत्रफलमा क्षति पुगेको छ। जसमा घडेरीमा भएको क्षति रु १३ अर्ब २६ करोड र घर निर्माण लागत रु ११ अर्ब ९५ करोडको छ।

बाढीका कारण तीन हजार ६१० परिवारको स्वामित्वमा रहेको ५०७ दशमलव ९७ हेक्टर क्षेत्रफल जग्गा जमिन अर्थात रु ३५ अर्ब ४४ करोड बराबरको क्षति भएको छ। त्यसैगरी दुई हजार ९५१ परिवारको खेतबारीमा लगाएको बालीमा क्षति पुगेको छ। जुन रु २३ करोड २१ लाख क्षति हो। 

त्यसैगरी एक हजार ८७६ परिवारको भण्डारणमा रहेको खाद्यान्नमा क्षति पुग्दा रु १० करोड ४१ लाख बराबरको क्षति पुगेको छ। पशुपन्छीतर्फ एक हजार ११ परिवारले पालेको रु २१ करोड ४२ लाख बराबरका पशुपन्छी र माछामा क्षति भएको छ। 

आयोगका अनुसार सवारीसाधनतर्फ एक हजार ११५ परिवारको रु एक अर्ब २४ करोड बराबरको क्षति भएको छ। साथै बहूमूल्य, सांस्कृतिक तथा पुरातात्विक वस्तुतर्फ दुई हजार ३३० परिवारको रु पाँच अर्ब दुई लाख बराबरको क्षति भएको छ। बाढीका कारण स्थायी प्रकृतिका ९टिकाउ हुने० घरायसी वस्तुमा पनि क्षति पुगेको छ। जसमा तीन हजार १८७ परिवारले रु एक अर्ब ४५ करोड बराबरको सम्पत्ति गुमाएका छन्।

साथै अस्थायी प्रकृतिका ९टिकाउ नहुने० घरायसी वस्तुमा पनि दुई हजार ७६९ परिवारले रु ६६ करोड ३५ लाख बराबरको क्षति बेहोरेका छन्। 

आयोगका अनुसार बाढीका कारण कूल छ हजार ८१७ परिवार, ३२ हजार ८७२ जना व्यक्ति, ४९९ प्रतिष्ठान प्रभावित भएका थिए। पूर्ण क्षति भएका आवासीय संरचनाको सङ्ख्या दुई हजार ९८९ छ। 

प्रभावित घरपरिवारतर्फ धादिङमा ९४८, गोरखामा १०८, नुवाकोटमा तीन हजार ८४१ र सुवामा एक हजार ९२० सङ्ख्या छ। साथै प्रतिष्ठानतर्फ धादिङमा १०४, गोरखामा १५, नुवाकोटमा ३२३ र रसुवामा ५७ वटा प्रभावित भएका छन्। 

सर्वेक्षणमा अनलाइन एप र ट्याब्लेटसहित कर्मचारी परिचालन गरिएको थियो। जसमा चार जिल्लाका १५ स्थायीय तहमा ५८ टोली र १५६ जनशक्ति परिचालन गरिएको थियो।

स्याफ्रुबेँसी बजार खण्डहरमा परिणत स्याफ्रुबेसी बजार (तस्वीरहरू)

रसुवा, भाेटेकाेसीकाे बाढीका कारण गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–५ स्थित प्रमुख व्यापारिक तथा पर्यटकीय केन्द्र स्याफ्रुबेँसी बजार खण्डहरमा परिणत भएको छ ।

​गत भदौ १० गते लेन्दे खोला हुँदै भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीले पर्यटकीय तथा व्यापारिक केन्द्र स्याफ्रुबेँसी क्षेत्रको स्वरूप नै बदलिदिएको छ । ​उर्लेर आएको भोटेकोशी नदीले स्याफ्रुबेँसीको सिङ्गो बजार नै बगाएको छ । बाढीले यहाँका होटल, घर, पसल, सरकारी कार्यालय, जलविद्युत् आयोजना/केन्द्र, सुरक्षा निकायका कार्यालय तथा स्थानीय पूर्वाधारहरू क्षणभरमै ध्वस्त बनाएकाे छ ।

गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका भवन, वडा नं –५ काे कार्यालय, स्वास्थ्य शाखा, स्वास्थ्य चाैकी लगायतका संरचना र बजारका अधिकांस हाेटल, लज तथा घरहरू ध्यस्त भएका थिए । यहाँ स्थानीय तथा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरू बगाएर बेपत्ता पारेकाे छ भने गाउँपालिका उपाध्यक्ष , वडा अध्यक्ष, कर्मचारीहरू पनि बेपत्ता छन् ।

पर्यटकीय क्ष्रत्र लाङटाङ, तामाङ सम्पदा मार्गकाे रूट र कैलाश तथा मानसरोवर जाने पर्यटकीय प्रवेशद्वारका हाे भने उत्तरी क्षेत्रको मूख्य व्यापारिक केन्द्र रहेको यो बजार बाढीका कारण अहिले बगरमा परिणत भएको छ ।

​बाढीले धनजनको ठूलो क्षति पुर्‍याउनुका साथै सयौँ स्थानीयलाई बेपत्ता र घरबारविहीन बनाएको छ । व्यापारिक चहलपहल र पर्यटकहरूको आगमनले स्थापित स्याफ्रुबेँसी बजार क्षेत्र अहिले सुनसान र कारुणिक बनेको छ। स्याफ्रुबेसी बजार भएर रसुवागढी नाका, आमाछोदिङमो गाउँपालिका जानु पर्दछ ।

तस्वीरहरू

बाढीमा हराएका नागरिकताकाे प्रतिलिपि होल्डिङ सेन्टरबाटै बितरण सुरू

रसुवा, उत्तरगया गाउँपालिकाका बाढी प्रभावितहरूलाई नुवाकाेटका होल्डिङ सेन्टरबाटै हराएका नागरिकताकाे प्रतिलिपि उपलब्ध गराउने प्रक्रिया सुरु गरिएको छ।

​गत २०८३ भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीका कारण रसुवामा ठूलो जनधनको क्षति भएको थियो । बाढीका क्रममा सर्वसाधारणका महत्त्वपूर्ण कागजात तथा नागरिकतासमेत हराएका र नष्ट भएका थिए। नागरिकता नहुँदा राहत, पुनस्थापना तथा अन्य अत्यावश्यक प्रशासनिक कार्यमा ढिलाइ नहोस् भन्ने उद्देश्यले नुवाकोटमा रहेका सम्बन्धित होल्डिङ सेन्टरहरूमा नै पुगेर प्रत्यक्ष सेवा दिन थालिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी कमल प्रसाद पाण्डेले जानकारी दिए ।

​आइतबार नुवाकोटको पिपलटारमा बसोबास गर्दै आएका उत्तरगया गाउँपालिका वडा नं. १ का २०२ जना बाढी प्रभावितको नागरिकताको प्रतिलिपिका लागि फाराम संकलन गरी ल्याइएको प्रजिअ पाण्डेले बताए ।

​नागरिकहरूलाई सहज सेवा दिन होल्डिङ सेन्टरबाटै नागरिकताको प्रतिलिपिको आवेदन फाराम संकलन गर्ने, जिल्ला प्रशासन कार्यालय रसुवामा ल्याएर प्रमाणीकरण गर्ने, नागरिकता प्रिन्ट गर्ने र पुनः होल्डिङ सेन्टरमै लगेर हस्तान्तरण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी पाण्डेले स्पष्ट परे ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय रसुवाको आयोजना र उत्तरगया गाउँपालिकाको विशेष पहलमा यो सेवा सुरु गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष माधव अर्यालले जानकारी दिए । ​पालिकाका अध्यक्ष अर्यालका अनुसार पहिलो चरणमा नागरिकताको प्रतिलिपि वितरणलाई तीव्रता दिइएको छ भने अन्य आवश्यक प्रशासनिक सेवाहरू पनि क्रमशः उपलब्ध गराउँदै लगिनेछ । बाढी प्रभावितहरूकाे सहजताका लागि हाेल्डिङ सेन्टरमा पुगेर नागरिकता प्रतिलिपि दिन सुरू गरेकाे प्रमुख जिल्ला अधिकारी कमल पाण्डेले बताए ।

नागरिकताको प्रतिलिपि आवेदन फाराम संकलन कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष, प्रमुख जिल्ला अधिकारी तथा सुरक्षा निकायका प्रमुखहरूको उपस्थिति रहेकाे थियो।