रसुवा, भाेटकाेसीकाे बाढीबाट प्रभावित टेवा नेपालद्धारा सञ्चालीत सामुदायिक सुरक्षा जालाे अन्तर्गत महिला समुहका सदस्य र परिवारलाइ राहत वितरण भएकाे छ ।
टेवा संस्थाबाट प्राप्त सामग्रीहरूमा तन्ना, तकिया, महिलाहरू लागि साडी, ब्ल्याङकेट, ग्यास सिलिन्डर वितरण भएकाे गैसस महासंघ रसुवाका काेषाध्यक्ष गायत्री लामिछानेले बताइन् ।
बाढीबाट बस्ती बगेर, परिवारका सदस्य बेपत्ता भएका रसुवाकाे उत्तरगयाबाट बिस्थापित भइ काठमाण्डाैमा बस्दै गरेकाहरूलाइ यस्ताे राहत पाएपछि खुसी भएका छन् ।
रसुवा, लेन्दे खोला हुन्दै नेपाल चीन सिमाना भोटेकोसीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण विस्थापित भइ होल्डिङ सेन्टरमा पुगेका छन् ।
रसुवाको उत्तरगया स्थित नीलकण्ठ माविमा १४ महिला, १६ पुरुष, २ गर्भवती, २ सुत्केरी, २५ जना बालबालिकाहरू गरी ३० जना रहेका छन् ।
शिवालय आधाभूत विद्यालयमा महिला २४, पुरुष २४ जना, बालबालिका २५, सुत्केरी २ , सुत्केरी २ गरी ४८ जना रहेका छन् । त्यसैगरी भीमसेन आधारभूत विद्यालयमा २५, पुरुष २६ बालबालिका १४ जना गरी ५१ जना रहेका छन् ।
गणेश आधारभूत विद्यालय सिरुचेतमा महिला १८, पुरुष १८, बालबालिका ३ जना गरी ३६ जना रहेका छन् ।
त्यसै गरी उत्तरगया गाउँपालिका–२ को सिम्ले आधारभू विद्यालयमा १ महिला ११ पुरुष गरी १२ जना आश्रय लिइरहेका छन् ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट जारी प्रेस नोट अनुसार गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका स्थित कोमिन स्यामेवाङफेल माविमा महिला २७, पुरुष २७ बालबालिका ३ जना गरी ५४ जना, लिङलिङ स्थित गोम्बामा महिला १४, पुरुष १८, बालबालिका २ जना गरी ३४ जना, राजधानी काठमाण्डौं स्थित बिभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा महिला २२३, पुरुष २२०, बालबालिका १६२ जना गरी ६०५ जना समेत कुल ८७० जना आश्रय लिइरहेका छन् ।
त्यसै गरी नुवाकोटको तामाङ प्लाजा तथा बिभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा रहेका उत्तरगया गाउँपालिकाबाट विस्थापितहरु २७५ पविार बिदुर नगरपालिका-५ काे पिपलटारमा जग्गा भाडामा लिएर टेन्ट टााँगेर बसेको छन् ।
रसुवा, नेपाल चीन सिमानामा लेन्देखोलाहुँदै भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको भीषण बाढीमा परी १६ वटा टाटासुमो सहित चालक तथा यात्रु बेपत्ता भएका छन् ।
काठमाडौंबाट यात्रु लिन रसुवागढीतर्फ गएका टाटासुमो बाढीमा बगेका थिए। बाढीले केही सवारी साधनसँगै चालक तथा यात्रुलाई समेत बगाएको टाटासुमो सञ्चालक समितिले जनाएको छ।
टाटासुमोका सञ्चालक साधुराम खड्काका अनुसार बाढीमा बेपत्ता हुनेमा नुवाकोट विदुर चोकका चालक प्रमोद भट्टराई, बेलकोटगढी नगरपालिका–११ तिगाउँका दिपेन्द्र खतिवडा र राजेन्द्र खतिवडा, बेलकोटगढी नगरपालिका–६ तल्लो भगेरीका दिपक खतिवडा, सोही स्थानका महेश लामिछाने र सुजन लामिछाने, सिन्धुपाल्चोक कोदारीका ल्हाक्पा तामाङ, नुवाकोट सूर्यगढी गाउँपालिका ढुङ्गेचौरका केदार मैनाली बेपत्ता भएका हुन् ।
त्यसैगरि रसुवा कालिका गाउँपालिका–२ का रामचन्द्र न्यौपाने, गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२ घट्टेखोलाका छिरिङ तामाङ, सिन्धुपाल्चोकका कुमार रायमाझी, भक्तपुर सूर्यविनायक नगरपालिका–९ का राजकुमार सुवाल गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–५ ठूलोभार्खुका कर्म स्याङ्मो तामाङ, नुवाकोट विदुर नगरपालिका–१ बन्द्रेका दिपेश शाही, नुवाकोट बेलकोटगढी नगरपालिका–६ का शिव खतिवडा, र चालक दिवानन्द सुवेदी रहेका छन्।
त्यसैगरी मिनी गोसाइँकुण्ड यातायात प्रालिका अनुसार घुम्न गएका धेरै पर्यटकहरू बाढीमा परेर धेरै जना बेपत्ता भएका छन्।
रसुवा, नेपाल चीन सिमानामा लेन्देखाेलाहुँदै भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते गएको विनाशकारी बाढीका कारण रसुवाका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित १३ वटा खानेपानीमा आंसिक तथा पूर्ण क्षती पुगेकाे छ ।
खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभागका अनुसार बाढीका कारण ती १३ आयोजनामा कम्तीमा २५ करोड २५ लाख रुपियाँ बराबरको क्षति भएको छ ।
बाढीबाट १ हजार ६ सय २३ जना नागरिक सुरक्षित खानेपानी सुविधाबाट प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन् । विभागका महानिर्देशक कमलराज श्रेष्ठका अनुसार बाढीले विशेष गरी गोसाइँकुण्ड र उत्तरगया गाउँपालिकाका खानेपानी आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्याएको छ ।
अधिकांश आयोजना पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने केही आयोजनाका मूललाइन, शाखा पाइपलाइन तथा खानेपानीका धारासमेत बाढीले बगाएको छ ।
उहाँका अनुसार गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाका वडा नं १, २ र ५ मा रहेका खानेपानी आयोजना पूर्णरूपमा क्षति भएका छन् । ती आयोजनामा भएको क्षतिका कारण मात्रै करिब ९ सय भन्दा बढी नागरिक खानेपानी सेवाबाट वञ्चित भएका छन् ।
त्यसैगरी उत्तरगया गाउँपालिकाका वडा नं ३ र ४ मा सञ्चालित खानेपानी आयोजनामा बाढीले पूर्णरूपमा क्षति पुर्याएको विभागले जनाएको छ । कैदलटार, सिम्ले मुहान र बाँस्थल सिमलगायतका आयोजनामा मुख्य तथा शाखा पाइपलाइन र खानेपानीका धारामा क्षति पुगेको छ ।
बाढीबाट क्षतिग्रस्त आयोजनाको पुनःनिर्माण तथा खानेपानी सेवा सुचारु गर्न आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाइने महानिर्देशक श्रेष्ठले बताउनुभयो ।
रसुवा , नेपाल चीन सिमानाबाट लेन्दे खोलाहुँदै घट्टेखोलामा ०८३ भदाै १० गते आएकाे बाढीका प्रभावित खाेज उद्धार कार्य जारी रहेकाे छ ।
चिलिमे हाइड्रोपावर आयोजनाकाे सुरूङमा विदेशी विज्ञसहितको संयुक्त टोलीले एउटा एक्स्का भेटर र एउटा लोडर प्रयोग गरी सुरुङभित्र थुप्रिएको भग्नावशेष हटाउने काम गरिरहेको छ।
हालसम्म करिब ८५ मिटर क्षेत्रमा भग्नावशेष हटाउने काम सम्पन्न भएको छ। सुरुङनजिकै खोला वारिपारि गर्न तुइन जडान गर्ने कार्यसमेत भइरहेको छ।
माथिल्लो त्रिशूली-१ जलविद्युत आयोजनामा नेपाली सेना र आयोजनाका प्रतिनिधिले संयुक्त रूपमा खोजी कार्य गरिरहेका छन्। त्रिशूली(३ ‘ए’ जलविद्युत आयोजनाको पावरहाउस तथा सुरुङ क्षेत्रमा पनि संयुक्त टोलीले खोजी कार्य जारी राखेको छ।
त्यस्तै माथिल्लाे त्रिशूली-३ ‘बी’ आयोजनामा नेपाली सेनासहितको संयुक्त टोलीले तीनवटा एक्स्काभेटर र एउटा ब्याकहो लोडर प्रयोग गरी उत्खनन गरिरहेको छ। उत्खनन गर्दै आयोजनाको आवासगृह रहेको गहिराइसम्म पुगेर खोजी कार्य भइरहेको नेपाली सेनाले जनाएको छ।
विभिन्न आयोजनामा सुरुङभित्र थुप्रिएको भग्नावशेष हटाउँदै ड्रोन तथा भारी उपकरणको प्रयोगबाट खोजी कार्य अघि बढाइएको छ। उद्धार टोलीले सुरुङको अवस्था र पहुँचअनुसार फरक-फरक प्रविधि तथा उपकरण प्रयोग गरिरहेको छ।
स्याफ्रुबेँसीलाई प्रवेशद्वार बनाएर चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङसम्म जोड्ने पहुँचमार्ग निर्माण भएको छ । गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीका कारण प्रभावित बनेको सुरुङ क्षेत्रसम्म नेपाली सेना र उद्धार टोलीले सडक सञ्जाल जोडेको हो ।
भौगोलिक चुनौतीका बीच साढे तीन दिनको अथक प्रयासपछि १ हजार ५० मिटर लामो ट्र्याक खुला गरिएको छ ।
यसअघि साना हेलिकप्टरबाट मात्र पुग्न सकिने उक्त दुर्गम क्षेत्रमा स्याफ्रुबेँसीतर्फबाट सडक निर्माण सुरु गर्दा पहिले एक्स्काभेटर प्रयोग गरी ५५० मिटर बाटो तयार पारिएको थियो । तत्पश्चात् बाँकी रहेको कडा पहरा चिर्न नेपाली सेनाले ९ पटक नियन्त्रित ब्लास्टिङ गरी थप ५०० मिटर ट्र्याक निर्माण सम्पन्न गरेको हो ।
पहरा फोर्ने र ब्लास्टिङको कठिन कार्य सफलतापूर्वक सकिएसँगै चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङको मुखसम्मै ठूला तथा भारी उपकरण र आवश्यक सामग्री पु¥याउन सम्भव भएको बताइएको छ। भारी उपकरणहरू कार्यस्थलमा पु¥याइसकेकाले भोलि वा पर्सिसम्ममा सुरुङ छिचोलिने अपेक्षा गरिएको छ ।
रसुवा, आमाछोदिङमो र गोर्साइकुण्ड गाउँपालिकामा बाढी प्रभावितलाई ड्रोनबाट राहत सामग्री ढुवानी भइरहेको छ ।
खोज तथा उद्धारका लागि ड्रोन प्रभावकारी भएको मानव रहित बिमान संघका महासचिव तथा ड्रोन हव नेपालका सञ्चालक प्रवीण भट्टराइले बताए ।
नेपाली सेनासँगको समन्वयमा मानिस जान नसक्ने ठाउँमा विशेष गरी नदी तीरमा शवको खोजी तथा उद्धारका लागि ड्रोनमार्फत प्राप्त सूचनाका आधारमा शवको खोजी र उद्धारका कार्य भएको महासचिव भट्टराइले बताए ।
ड्रोनका करण पाइप, टायर, तार, ग्यास सिलिण्डर, कपडा, ढलान टुक्रा, हेल्मेट जस्ता चिजदेखिएपछि थप खोज उद्धारमा सहज भएको छ ।
मानिस जान नसक्ने गाउँमा ड्रोनले एक पटकमा ८० किलो र दैनिक १ हजारदेखि १५ सय किलोसम्म राहत सामग्री ढुवानी गर्ने गरिएको थियो । बेत्रावतीदेखि रसुवागढीसम्म सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोजीका लागि समेत ड्रोनको प्रयोग गरिएको थियो । बाढी आएको तेस्रो दिनदेखि सजिना नेपालकाे नेतृत्वमा हाम्रो टिम खटेको छ उनले भने ।
रसुवा, बाढीमा ज्यान गुमाएकाको आत्माको शान्तिको कामना गर्दै मंगलबार काठमाडौँमा डोङ्जी पूजा गरिएको छ। मृतकको आत्मालाई शान्ति र राम्रो पुनर्जन्मको कामना गर्दै काठमाडौँको स्वयम्भूस्थित साङ्गेछोलिङ विहारमा घटनाको १४ औँ दिनमा उक्त पूजा गरिएको हो।
बौद्ध धर्ममा मृत्यु भएका व्यक्तिको सम्झना र सद्गतिका लागि गरिने विशेष संस्कार वा पूजालाई डोङ्जी पूजा भनिन्छ । गुम्बा वा घरमा लामाहरू आमन्त्रित गरी पोवा (आत्मा पठाउने विधि), बुद्ध र बोधिसत्वहरूको मन्त्र जप, शान्ति पाठ गरिन्छ।
बौद्ध परम्पराअनुसार मृत्यु भएपछि आत्मा अर्को जन्म लिनुअघि बारदो (मृत्यु र पुनर्जन्म बिचको अवस्था) मा रहन्छ। त्यसैले मृत्यु भएको तेस्रो, सातौँ, चौधौँ, एक्काइसौँ र मुख्य रूपमा ४९ औँ दिनमा यो पूजा गर्ने परम्परा रहेको गाेसाइँकुण्ड गाउँपालिका अध्यक्ष कैसाङनुर्पु तामाङले बताए ।
रसुवा, लेन्दे खोला हुँदै भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण आफन्त, अभिभावक र घरबार गुमाएका बालबालिकाहरूको मनोसामाजिक अवस्थालाई ध्यान दिँदै सामाजिक संस्थाहरुले मनोसामाजिक परामर्श सुरु गरेका छन् ।
बाढीपछिको मानसिक आघात (ट्रमा) तनाव न्यूनीकरण गर्दै गाउँगाउँमा बालबालिकालाई पुनः सामान्य जीवन र अध्ययनमा फर्काउन गाउँपालिकाले विद्यालयस्तरमै मनोसामाजिक परामर्श तथा अभिप्रेरणात्मक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ ।
गाँउमा बालबालिका तथा अन्य व्यक्तिलाई पनि मनोसामाजिक परामर्श आवश्यक हुने भएकोले सामाजिक संस्थाहरुले विज्ञहरु पठाएर परामर्श दिन आवश्यक रहेको गैसस महासङ्घका केन्द्रीय कोषाध्यक्ष गोविन्द शाहीले बताए ।
बाढीका कारण सडक सञ्जाल विच्छेद भएपछि युनिसेफ, सिएमसी नेपाल , टिपिओ नेपाल, सिविन, जेसिवाइसियन, सेयर एण्ड केयरलगायतका सामाजिक संस्थाहरु र मनोसामाजिक परामर्शदाताहरूले समुदायमा परामर्श सुरु गरेका छन् । उत्तरगया र गोसाईकुण्डमा मनोसामाजिक परामर्शकर्ता विद्यालयहरूमा पुगी परामर्श सेवा प्रदान गरिरहेको मनोपरामर्शदाता मीन तामाङले बताए ।
आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका-४ मा रहेको पार्वती कुण्ड माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरूका लागि विशेष परामर्श कार्यक्रम आयोजना गरिएको उत्तरगया गाँउपालिकाकी उपाध्यक्ष चमेली गुरुङले भनीन् । कार्यक्रममा विद्यार्थीहरूसँग प्रत्यक्ष अन्तरक्रिया, सामूहिक काउन्सिलिङ तथा तनाव भुलाउने खालका विविध मनोरञ्जनात्मक खेलकुद गतिविधिहरू गराइएको छ ।
एकीकृत बसाइँ र मनोसामाजिक परामर्श बारे समुदायमा बुझाई नै फरक रहेको र केही बालबालिकाहरुमा समस्या देखिएको सिविन कर्मी तारा भण्डारीले बताइन् ।
आफ्ना आमाबाबुलगायत नजिकका आफन्त गुमाउँदा बालबालिकामा गहिरो मानसिक असर परेको हुँदा बालबालिकाहरूलाई भय, त्रास र नकारात्मक सोचबाट बाहिर निकालेर मानसिक रूपमा सबल बनाउन ठूलो राहत पुर्याएको आमाछोदिङमो गाउँपालिका अध्यक्ष बुचुङ तामाङले बताए ।
रसुवा । भदौ १० गते आएको बाढीका कारण बेपत्ताहरुको खोजी जारी रहेको छ । २ साता बित्दा समेत झण्डै ४ हजार मानिस हराइरहेकोले खोजी भइरहेको हो ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयका अनुासर १६१६ जनाको उद्धार भएको छ भने ३९१५ जना बेपत्ता छन् । हालसम्म १० जनाको सनाखत भएको छ भने १८५ जनाको मात्र शव भेटिएको छ ।
चिलिमे जलविद्युत केन्द्रको भूमिगत विद्युतगृहमा फसेका कर्मचारीहरूको उद्धारको प्रयास भइरहेको छ ।
कम्पनीको तत्कालीन प्रबन्ध–निर्देशकका कुलमान घिसिङले सुरुङमा लेदो सहितको वालुवा ढुंगा हटाउने कार्य तीव्र रूपमा भइरहेको छ । उद्धार टोली लेदोको भाग छिचोल्दै निरन्तर अगाडि बढिरहेको छ । सुरूङ साँघुरिएको स्थानबाट करिब १२० मिटर भित्रबाट आवाज पठाउँदा त्यसको इको सुनिएको छ । त्यहाँबाट चिसो हावा समेत आइरहेकोले सुरुङभित्र फसेका व्यक्तिहरू सकुशल रहेको हुनसक्ने आशा र अनुमान रहेको घिसिङले बताउनुभयो ।
विद्युतगृह छिचोल्न करिब १०० मिटर बाँकी रहेको छ । उद्धार कार्यमा खटिनुभएका नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल, भारतीय सेनाका विज्ञ उद्धार टोली, स्थानीय प्रशासन, चिलिमे जलविद्युत कम्पनीका कर्मचारी खटेका छन् ।
अझै बिभिन्न विद्युत आयोजनाको सुरूङमा फसेकाहरु जिवित उद्धारका लागि सवै क्षेत्रबाट अनुरोध भइरहेको छ ।
रसुवा, भोटेकोशी नदीमा ०८३ भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीका कारण घरबार विहीन भएका पीडित परिवारहरूका लागि उत्तरगया गाउँपालिकाले ५ हजार रूपैयाँ नगद दिने भएकाे छ ।
बाढीबाट घर गुमाएका परिवारहरूलाई रसुवा जिल्लाभित्र कोठा भाडामा बस्नका लागि प्रतिपरिवार मासिक ५ हजार रुपियाँ भाडा सहयोग उपलब्ध गराउने र आवश्यक खाद्यान्न समेत प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ ।
साथै, गाउँपालिकाले नुवाकोटको बट्टारस्थित होल्डिङ क्याम्पमा आश्रय लिइरहेका बाढी प्रभावितहरूलाई रसुवा फर्काउनका लागि यातायात तथा सम्पूर्ण व्यवस्थापन गाउँपालिका स्वयंले गर्ने निर्णय गरेको छ ।
विपद्का बेला अभिभावक विहीन बनेका बालबालिकाहरूको संरक्षणलाई उच्च प्राथमिकता दिँदै गाउँपालिकाले पालिकाको पूर्वस्वीकृति र अनुमति विना कसैले पनि अन्यत्र नलैजान आग्रह गरेको छ ।
रसुवा, लेन्दे खाेला हुँदै भोटेकोशी नदीमा ०८३ भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढी पश्चात् रसुवा जिल्लामा पुर्याएको क्षतिको सम्पूर्ण विवरण हालसम्म एकीन हुन सकेको छैन ।
उत्तरगया गाउँ कार्यपालिकाले सार्वजनिक गरेको अध्यावधिक विवरण अनुसार बाढीका कारण ८ सय १८ घर बिस्थापित भएका छन् । गाउँपालिकाले तयार गरेको तथ्याङ्क अनुसार ८ सय ७७ जना सम्पर्कविहीन, मृत्यु भई सनाखत भएका १२ जना, पूर्ण घर क्षति संख्या ६ सय १८, पूर्ण विस्थापित परिवार ६ सय १३ रहेको गाउँपालिका अध्यक्ष माधवप्रसाद अर्यालले बताए ।
६ वटा होल्डिङ सेन्टरमा आश्रय लिएर बसेका बाढी प्रभावितको संख्या ४ सय ९२ जना रहेको छ । सडक सञ्जाल नहुँदा समस्यामा परेका १ हजार ९९ घरपरिवारलाई राहत उपलब्ध गराइएको छ । होल्डिङ सेन्टरमा ४ सय ९२ जनालाई नियमित खाना खाजाको व्यवस्था भएको छ ।
गाँउपालिकाका कर्मचारीहरु मध्ये जनस्वास्थ्य निरिक्षक बलराम न्यौपाने, जनस्वास्थ्य अधिकृत प्रदिप न्यौपाने, अनमी दिनिसा शाही डोल्पा, कार्यालय सहयोगी रेप्पा तामाङ हालसम्म सर्म्पविहीन छन् । गाँउपालिकाका सूचना प्रविधि अधिकृत जनक आचार्यको शवको सनाखत भइसकेको छ । शिक्षक मीननाथ न्यौपाने, रमेश लामिछाने, संजिव तामाङ, नारायण वहादुर थापा, अजय कुमार यादव सर्म्पविहिन छन् ।
त्यस्तै विद्यालय नर्स ममता श्रेष्ठ वालविकास शिक्षक मनमाया तामाङ, वालविकास शिक्षक सुकबहादुर तामाङ समेत हालसम्म सर्म्पविहीन हुनुहुन्छ । कार्यपालिकाको खाल्टेमा रहेको भवन, कार्यपालिकाको भाडामा रहेको कैदलेटारको भवन, वडा नं १ स्थित निर्माणाधीन कार्यालय भवन र वडा सम्पर्क कार्यालय, दुई वटा स्वास्थ्य संस्था, दुई वटा विद्यालय, एक पशुसेवा कार्यालय, एक कृषि सेवा कार्यालय , एक संस्थागत विद्यालय , चार जलविद्युत आयोजना र दुई बैंकमा क्षति भएको छ । जिल्लाभर बैंक तथा वित्तीय संस्थाका २६ जना कर्मचारी र ५ सय ८९ जना विदेशी पर्यटक सम्पर्कविहीन छन् ।
सुरक्षा फौजले सम्पर्कविहीनको खोजी तथा उद्धारकार्यलाई थप तीव्रता दिएको छ । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चालन गरिएको खोजी तथा उद्धार अभियानबाट हालसम्म १३ हजार ६ सय ४६ जनाको उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएका मध्ये ३ हजार ६ सय २८ जनाले जिल्ला र बाहिर रहेका विभिन्न स्थानमा होल्डिङ सेन्टरमा आश्रय लिइरहेका छन् । जलविद्युत आयोजनाका सुरुङमा खोज तथा उद्धार जारी रहेको छ ।
रसुवा, लेन्दे खाेला हुँदै भोटेकोशी नदीमा ०८३ भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढी कारण गाेसाइकुण्ड गाउँपालिकामा ५ सय ७३ जना बेपत्ता भएका छन् ।
अहिलसम्म शव भेटेर पहिचान भएको दुई जना मात्र छन् । बाढीका कारण गोसाईकुण्ड गाउँपालिका वडा नं २, टिमुरेमा १ सय ६३, वडा नं ५ स्याफ्रुबेसीबाट १ सय २३ घरधुरी बगाएको प्रारम्भीक तथ्याङ्क छ । वडा नं २ र ५ का अधिकांश बिस्थापितहरु (कम्तिमा ५ सय जना) काठमाडौको स्वयम्भु स्थित एलो र मुस्ताङ गुम्बामा रहेकाे गाउँपालिका सूचना अधिकारी अजुन डाेटेलले बताए ।
गोसाइकुण्ड गाउँपालिकाको वडा नं १ मा १ सय ११, २ मा १ सय ९९, ३ मा १७, ५ मा १ सय ६६, र ६ मा ५२ जना बेपत्ता भएका छन् । कर्मचारी २१, र जनप्रतिनिधि ७ जना गरी ५ सय ७३ जना बेपत्ता छन् । एकीन तथ्याङ्क आउदा यो बढ्ने अनुमान छ ।
शवको खोजी तथा व्यवस्थापनका लागि सुरक्षाकर्मी परिचालन भएका छन् । रसुवामा १ सय ६९ जनको शव फेला परेको छ । जसमध्ये कतिपयको आंशिक मानव अंग मात्र रहेको छ । क्षती भएका बस्तीहरु धेरै स्थापित बस्तीहरु खण्डहरमा परिणत भएको छ ।
घट्टेखोला, टिमुरे बजार, दाहालफेदी, स्याफ्रुबेसी बजार, मैलुङ, सल्लेटार, शान्तिबजार, पैरेबेसी, खाल्टे बस्ती, कैदलेटार, बेत्रावती बजार रसुवा नुवाकोट सिमानाको तुप्चे र सोलेबजार तथा त्रिशुली बजारका बस्ती तथा पुलहरु, स्वास्थ्यचौकी, विद्यालय, उत्तरगया गाउँपालिका भवन तथा गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका वडा नं २ र ५ को भवन र गोसाइँकुण्ड गाउँपालिको भवन बाढीले बगाएको छ ।
छा-याँ नेपालले वडा कार्यालयको समन्वयमा कालिका गाउँपालिका –१ राम्चेका बेपत्ता र विस्थापित ७५ परिवारलाई ०८३ भदौ २४ गते भान्साका भाँडाकुडा (किचेन सेट) तथा राहत सामग्री वितरण गरेको छ ।
अति आवश्यक सामग्री वितरण गरेकोमा वडा अध्यक्ष दावा तामाङले मानवीय धर्म पूरा गरेको भन्दै संलग्न सबैलाई धन्यवाद व्यक्त गरे ।
छा-याँ नेपालका सन्ताेष सिलवालले वडा अध्यक्षकाे राेहवरमा बाढी प्रभावितहरूलाइ राम्चेमा सामग्री हस्तान्तरण गरेका हुन् ।
रसुवा, स्याफ्रुबेँसीका स्थानीय समेत रहेका गाउँपालिका उपाध्यक्ष प्रतिमा तामाङ लामा र वडा नम्बर ५ का वडाध्यक्ष दावा मिङ्मार वाइबा सहित धेरै स्थानीय बासिन्दा सम्पर्कविहीन रहेका छन् ।
स्थानीय दावापेम्बा तामाङले भने ‘गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका वडा नम्बर ५ स्याफ्रुबेँसीस्थित पालिकाको कार्यालय रहेको आसपासका ६० प्रतिशत बस्ती बाढीले बगाएको छ। गाउँपालिकाको भवनसहित ६० प्रतिशत भाग बाढीले बगाइसकेको छ,’ उनले भने, ‘गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष प्रतिमा तामाङ र वडा नम्बर ५ का वडाध्यक्ष दावा मिङ्मार लामा दुवै जना अहिले सम्पर्कविहीन छन् । दुवै जनाको फोन लागिरहेको छैन, स्थानीय त कति हो कति सम्पर्कमा छैनन् । ’
बाढीले गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२ टिमुरेमा पनि ठूलो क्षति पु¥याएको छ। तामाङका अनुसार टिमुरे क्षेत्र बाढीले पूर्ण रूपमा बगरमा परिणत भएको छ। ‘वडा नम्बर २ टिमुरेलाई बाढीले पूर्ण रूपमा बगरमा परिणत गरिदिएको छ। त्यहाँ अब मानव बस्ती नै नरहने अवस्था बनेको छ,’ उनले भने।
टिमुरेमै पर्ने रसुवागढी क्षेत्र, सीमा पुल र रसुवागढी हाइड्रोपावरलगायतका संरचनामा समेत ठूलो क्षति पुगेको उनले जानकारी दिए। उनले भने, ‘२ नम्बर वडामै पर्ने रसुवागढी क्षेत्र, त्यहाँको सीमा पुल र रसुवागढी हाइड्रोपावरलगायतका संरचनाहरू सबै ध्वस्त भएका छन्।’
भोटेकोशीमा अप्रत्याशित रूपमा आएको बाढीका कारण अकल्पनीय क्षति भएको छ। भीषण बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङका रसुवागढी, टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी, मैलुङ, बेत्रावती, त्रिशूलीबजार, देवीघाटलगायतका बस्तीहरूमा ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति पुर्याएको छ। हालसम्म मानवीय र अन्य क्षतिको यथार्थ विवरण प्राप्त भइनसके पनि प्रभावित क्षेत्रका धेरै नागरिक, सुरक्षाकर्मी र कर्मचारी सम्पर्कविहीन भएका छन्।
चीन सीमानाको लेन्दे खोला हुँदै भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट रसुवाको नौकुण्ड गाउँपालिकाका ६२ जना बेपत्ता भएका छन्।
नौकुण्डमा प्रत्यक्ष रूपमा बाढीले बस्तीमा ठूलो समस्या नपारेको भए तापनि कामको सिलसिलामा सीमानाका तथा जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत ६२ जना सम्पर्कमा नआएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष चन्द्रबहादुर गलनले बताए। अधिकांश रसुवागढीस्थित टिमुरे र केरुङतर्फबाट हराएका हुन्।
बाढीले जिल्लाका निजी तथा सार्वजनिक सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालयले क्षतिसम्बन्धी प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक गरेको छ। सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी ध्रुवप्रसाद अधिकारीका अनुसार बाढीबाट २८ वटा सरकारी र सार्वजनिक भवन, आठ सामुदायिक र तीन निजी विद्यालय, १४ वटा बैंक तथा वित्तीय संस्था, एउटा पेट्रोल पम्प र १ हजार ५ सय वटा निजी घरमा क्षति पुगेको छ।
बाढीले जिल्लामा ४१ किलोमिटर सडक, ६ वटा पक्की पुल, आठ वटा ‘बेलीब्रिज’ र १० वटा झोलुङ्गे पुल बगाएको छ। बाढीबाट भोटेकोशी र त्रिशूली नदी तथा लाङ्टाङ खोलामा निर्माण भएका आठ वटा जलविद्युत् आयोजनामा पूर्ण रूपमा क्षति पुगेको छ।
बाढीले १११ मेगावाटको रसुवागढी, १२० मेगावाटको भोटेकोशी, २० मेगावाटको चिलिमे, २० मेगावाटको लाङ्टाङ खोला, २१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली–१, पाँच मेगावाटको मैलुङ खोला, ६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली ३ ‘ए’ र ३७ दशमलव तीन मेगावाटको त्रिशूली ३ ‘बी’ मा क्षति पुर्याएको छ।
रसुवा, बहुविवाहसम्बन्धी कसुरमा पुर्पक्षका लागि थुनामा रहेका एक फरार बन्दी पुनः पक्राउ परेका छन्।
आमाछोदिङमो गाउँपालिका–१ का २८ वर्षीय बुद्धिराज तामाङलाई गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२, टिमुरेबाट प्रहरीले पुनः पक्राउ गरी रसुवा कारागार पठाएको छ।
जेनजी आन्दोलनका क्रममा सुन्धारा कारागारबाट भागि फरार रहेका तामाङलाई इलाका प्रहरी कार्यालय टिमुरेको टोलीले टिमुरे बजारबाट हिजो पक्राउ गरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी डिल्लीराज सापकोटाले जानकारी दिए।
.JPG)
रसुवा, पाँच गाउँपालिकामा १७ बस्ती पहिरो र प्राकृतिक विपत्को जोखिममा छन् । जिल्ला विपत् व्यवस्थापन समितिको सम्पन्न बैठकले यस्ता बस्तीको संरक्षणका लागि पूर्वाधार विकास मन्त्रालय (सिंहदरबार र हेटौँडा)सँग बजेट माग गरेकोे छ ।
समितिका अध्यक्ष एवम् रसुवाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरेन्द्र परियारका अनुसार जिल्लाका जोखिमका बस्तीमा क्षति कम गर्न ती क्षेत्र खाली गरी लाङ्टाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयसँग समन्वय गरेर तत्कालका लागि अस्थायी संरचना निर्माण गर्ने तयारी भइरहेको छ ।
पटकपटक आएको बाढीका कारण गल्छीत्रिशूली–मैलुङ–स्याफ्रुबेसी–रसुवागढी सडक योजनाअन्तर्गतको त्रिशूली–मैलुङ सडकखण्ड पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ । जिल्लाको उत्तरगया–५, नौबिसे पेट्रोल पम्पनजिक सडक कटान भएका कारण स्थानीय बस्ती, जलविद्युत् आयोजना र गाउँपालिकाको प्रशासनिक कार्यालयसमेत उच्च जोखिममा परेका छन् ।
जोखिमका बस्तीको संरक्षणका लागि पहल गरिने भएको छ । जोखिममा परेका बस्तीहरूमा आमाछोदिङ्मोको फूलबारी बस्ती र पाजुङ घरबस्ती, उत्तरगयाको बलेखर्क बस्ती, बनुवा घुम्ती बस्ती र चिप्लेटी बस्ती, कालिकाको चित्रेपानी बस्ती, गोम्बा डाँडा घरबस्ती, बाँस्तोला घरबस्ती, पाख्रिन टोल, डिखेत घरबस्ती, रूपसेपानी र ग्राङ क्षेत्र रहेका छन् ।
त्यसैगरी, गोसाइँकुण्ड दाहाल फेदी (साबिक थुमन– ८), बाङदी (साबिक स्याफ्रुबेँसी– १) र स्याफ्रुबेँसी बजार क्षेत्रलगायत नौकुण्डको थाङ्दोर पुच्छार, युब्रा बस्ती र एकपाखे बस्ती रहेको छ । यसका साथै, पासाङल्हामु सडकखण्डअन्तर्गत उत्तरगया– ५, बनुवाघुम्ती क्षेत्रमा सडक डिभिजन नुवाकोटले निर्माण गरेको ग्याबिन पर्खाल वर्षाका कारण भत्किएकाले त्यसको दीर्घकालीन रोकथामका लागि विस्तृत अध्ययन गर्न समितिको बैठक निर्णय समेत गरको छ ।
रसुवा, गोसाईकुण्ड गाउँपालिका वडा नम्बर २ टिमुरे मा रहेको रसुवागढी जलविद्युत आयोजनाको पुनर्निर्माणमा तिव्र रूपमा अघि वढेको छ ।
रसुवागढी जलविद्युत आयोजनाका अनुसार गत वर्ष असार २४ गते ल्हेन्दे खोलामा आएको बाढीले क्षति पुराएको १ सय ११ मेगावाट क्षमताको यो आयोजनको भोटेकोसी नदि स्थित बाँध संरचनामा क्षतिपुगेपछि उत्पादन प्रभावित वनेको थियो । हाल बाँधस्थलमा थुप्रिएको अवरोध हटाउने कार्य तिव्र रूपमा अगाडि बढिरहेको छ ।
आयोजनाले २०८१ पुस १६ गतेदेखि व्यवसायीक रूपले उत्पादन सुरू गरेतापनि २०८२ असार २४ गतेको बाढीले बाहिरि सतहको ड्याम संरचनामा क्षती पुराएपछि आयोजना पूर्ण रूपमा बन्द हुन पुगेको थियो । त्यसको केही महिना पछि मंसिर २० देखि पुन: विद्युत उत्पादन सुरू गरिएको बाढीले कटान गरेको बाहिरी संरचनाको ड्याम तथा विद्युत गृह जाने पहुँच मार्गमा पक्की पुलको संरक्षणका लागि अहिले दायाँबायाँ पर्खाल लगाउने काम भईरहेको छ ।
विद्युत योजनाका कार्यकारी प्रमुख सत्यराम ज्याख्वाका अनुसार अहिले बालुवा थिग्राउने,पोखरी,(डिसिल्टिङ वेसिन)मा जम्मा भएका अवरोध हटाइएको छ भने हेडरेस सुरूङ तथा विद्युत उत्पादनसँग सम्वन्धित उपकरणको सरसफाइ भईसकेको छ २३ अर्व ७३ करोडको लागतमा आयोजना निर्माण भएको हो भने आयोजनामा ४ दशमलव ८ किलोमिटर लामो हेडरेस सुरूङमार्फत प्रतिसेकेन्ड ८० घन मीटर पानी विद्युत गृहमा पुराइन्छ ।
रसुवा, नेकपा (एमाले) रसुवा जनवर्गीय संगठनहरुले पार्टी अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको तत्काल रिहाइ गर्न माग गर्दै शनिबार कालिकास्थानमा प्रदर्शन गरेका छन्।
घटनाको निन्दा गर्दै लोकतन्त्र र कानूनी शासनको विपरीत पक्राउ भएको जनाएका छन्। गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनको छानबिन गर्न सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले गठन गरेको गौरीबहादुर कार्की आयोगले दिएको सिफारिसका आधारमा शनिबार बिहान एमाले अध्यक्ष ओली र पूर्व गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई पक्राउ गरेपछि रसुवामा सो को निन्दा गर्दै युवा र विद्यार्थी संगठनहरूले विरोध प्रदर्शन गरेका हुन्। साे अवसरमा एमाले नेता विष्णु देवकाेटाले सम्बाेधन गरेका थिए ।
युवा संघ रसुवा अनेरास्ववियुलगायत जन संगठनले अध्यक्ष ओलीको रिहाइको माग गरेका हुन्। कालिका हिमालय क्याम्पस गेट अगाडि नारा जुलुस गरेका थिए ।
पासाङल्हामु सडकको कालिकास्थानबाट धुन्चेतर्फ जाने क्रममा साँझ साँढे सातबजे ना ६ ख ५४९८ नं नम्बरको खाली कन्टेनर ग्राङजुङ डाडाँको भिरबाट खस्दा २ जनाको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रसुवाले जनाएको छ।
दुर्घटनामा गम्भीर घाइते भएका चालक कालिका -१ राम्चेका ३९ वर्षीय पासाङ तामाङ र कालिका- २ का २६ वर्षीय पेम्बा छोवाङ थोक्राकोत्रिशूली अस्पतालमा मृत घोषणा गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नावय उपरीक्षक अशोक थापाले बताए।
घटनास्थलमा घाइतेको उद्दार गरी उपचारका लागि एम्बुलेन्समा त्रिशूली अस्पताल पठाएको र कन्टेनर भण्डै ८ सय मिटर तल खसेको थियाे ।
