बाढीले खोस्याे २७ बर्षको मेहनत

 

रसुवा, त्रिशूली नदीको किनारमा अवस्थित रमणीय बेत्रावती बजार। यही बजारको माटो र कलामा आफ्नो जीवनको उर्बर २७ वर्ष समर्पित गरेका एक सर्जक हुन्, शशि डङ्गोल।

२०५० सालबाट व्यावसायिक रूपमा आर्ट (पेन्टिङ) कर्ममा होमिएका उनी बेत्रावतीमै बसेर कला सिर्जना मात्र गरेनन्, बरु यस क्षेत्रको कला र सामाजिक पहिचानलाई समेत उचाइमा पुर्‍याए ।

तर, गत भदौ १० गतेको विनासकारी बाढीले उनको यही पहिचान, सपना र अठोटलाई एकै पलमा भग्नावशेषमा परिणत गरिदियो ।

त्रिशूली नदीबाट करिब ५०० मिटरको दूरीमा रहेको उनका साढे तीन तले घर र त्यहाँ सञ्चालित 'शशि आर्ट एन्ड बेत्रावती ग्यालरी' लाई बाढीले पूर्ण रूपमा क्षति पुर्यायो । नयाँ घर बनाएर बसेको जम्मा तीन वर्ष मात्र भएको थियो, तर प्रकृतिले उनको यो खुसी ३ सेकेन्डमै खोसियो । बाढीले घरको माथिल्लो तल्लासम्मै क्षति पुर्‍याएको छ भने ज्यान बचाउन भाग्ने क्रममा उनी सामान्य घाइते समेत भए ।

यस भयानक विपत्तिमा उनका ग्यालरीमा रहेका अमूल्य सम्पत्तिहरू पूर्ण रूपमा सखाप भएका छन् । शशि डङ्गोल आफैंले बनाएका २७० देखि २७५ वटा बहुमूल्य पेन्टिङहरू (करिब ५ करोड मूल्य बराबरका) नष्ट भएका छन् ।  दिग्गज कलाकारहरूका करिब ६० देखि ६२ थान अमूल्य पेन्टिङहरू पनि हिलोमा पुरिएर काम नलाग्ने भएका छन् । यसका साथै घरका भित्ता, भर्याङ र कोठाका आकर्षक वाल आर्टहरू सबै बाढीको लेदोले छोपेका छन् भने क्यानभास, ब्रस, कलर र अन्य अनगिन्ती आर्ट मेटरिएलहरू पनि पूर्ण रूपमा नष्ट भएका छन् । 

काठमाडौंबाट गएका कलाकार मित्रहरूसँग मिलेर रसुवा र नुवाकोटका विभिन्न क्षेत्रमा आर्ट वर्कसप तथा कलासम्बन्धी गतिविधिहरू सञ्चालन गर्न उनी सधैं अग्रसर हुन्थे । उनका ग्यालरीमा प्रवेश गर्ने जो कोही पनि त्यहाँका कलाकृति देखेर मन्त्रमुग्ध हुँदै २–३ घण्टा त्यहीं बिताउँथे । बेत्रावतीको यो ग्यालरी त्यस क्षेत्रको एउटा साङ्केतिक सङ्ग्रहालय जस्तै बनेको थियो । तर, अहिले उनी आफैं बेत्रावतीस्थित स्वाँराडाँडा जङ्गलको होल्डिङ सेन्टरमा अन्य गाउँलिहरूसँगै आश्रय लिएर बस्न बाध्य भएका छन्।

सर्वस्व गुमाए पनि कलाकार डङ्गोलको सिर्जनशील मन र आशा भने मरेको छैन । उनी सरकारसँग एउटै अपेक्षा राख्छन्— स्थानीय बेत्रावतीवासीहरूको मर्म र पीडालाई बुझेर 'बेत्रावतीस्थलमै बेत्रावती बजार बसाउने' उपयुक्त प्रबन्ध मिलाइयोस्। यदि यसो हुन सकेमा उनी आफ्नो 'बेत्रावती आर्ट ग्यालरी' लाई पुनर्जीवित गर्ने र आफ्नो गुमेको सपनालाई फेरि अगाडि बढाउने दृढ संकल्पमा छन्। "घर त ठडिएको देखिन्छ नै, तर भित्र केही बाँकी छैन। यो केवल भौतिक क्षति मात्र होइन, २७ वर्षको साधना र सिर्जनाको पतन हाे ।