बीउ उत्पादन प्रबिधि सम्बन्धी कृषक तालिम सम्पन्न

 

 रसुवा, श्री धैबुड कालिका साना किसान कृषि सहकारी संस्था लि रसुवाको शेयर सदस्यहरुलाइ बीउ उत्पादन प्रबिधि सम्बन्धि कृषक तालिम कालिकास्थानमा सम्पन्न भयाे ।

नेपाल सरकार नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद, राष्टिय बाली प्रजनन् तथा आनुवंशिक अनुसन्धान केन्द्र खुमलटार ललिलपुरले राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषकाे आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग तथा कालिका गाउँपालिका कृषि शाखाको समन्वयमा श्री धैबुड। कालिका साना किसान कृषि सहकारी संस्था लि रसुवाका शेयर सदस्यहरुका लागि बीउ उत्पादन प्रबिधि सम्बन्धी कृषक तालिम सम्पन्न भएकाे हाे ।

तालिममा धान बाली बारे विज्ञ डा उज्वल सिंह कुसबाह, मकै बाली बारे जीवन श्रेष्ठ र काेदाे तथा गहुँबाली बारे कृष्णहरि घिमिरेले सहजिकरण गरेका थिए ।

नाैकुण्डमा ५४ जनाले गरे रक्तदान

रसुवा, नौकुण्ड गाउँपालिकाकाे आयाेजनामा नेपाल रेडक्रस , नेपाल स्वयंसेवी रक्तदाता समाज र कालिका हिमालय Slc ५६ ब्याचकाे सहकार्यमा भएको रक्तदान कार्यक्रममा ५४ जनाले रक्तदान गरे ।

स्वास्थ्य शाखा प्रमुख अणप्रसाद पौडेल पहिलो रक्तदाता भएभने गाउँपालिका उपाध्यक्ष चन्द्रबहादुर गलान, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सूर्यबहादुर तामाङ, लगायत जनप्रतिनिधिहरु, कर्मचारी , स्थानीय गरी ५४ जनाले रक्तदान गरेका थिए ।

एइइमा जिल्ला प्रथम छात्रा सोनिया तामाङ सम्मानीत

रसुुवा, माध्यामिक शिक्षा परीक्षा नतिजा मा ४ जिपिए ल्याई जिल्ला प्रथम हुनु भएको नमुना एभरग्रिन ईङलिस वोडिङ स्कुल का छात्रा सोनिया तामाङलाई गोसाईकुण्ड गाउँपालिकाले सम्मान गरेको छ ।

गोसाईकुण्ड गाउँपालिका भित्र रहेका विघालय मन अध्ययनरत छात्रा सोनिया तामाङ धुन्चे स्थित नमुना एभरग्रिन ईङलिस वोडिङ स्कुल को छात्रा हुन ।उनलाइ सम्मान गरिएको हो ।

नेपाल भरिको गाउँपालिकाहरू मध्ये रसुवाको गोसाइकुण्ड गाउँपालिका प्रथम भएको छ र उक्त गाउँपालिका भित्रका चार विधालय रसुवा मावि धुन्चे,कोमिन श्यामेवाङफेल मावि स्याफ्रुवेसी, नमुना एभरग्रिन वोडिङ स्कुल र हाईल्याण्ड मावि धुन्चे रहेको छ ।र जुन विघालयले सतप्रतिशत विधार्थि उर्तिण गरेका थिए ।

गुमेको दृष्टि फर्किएपछि ५२ जना खुसी

 

रसवा, दृष्टि गुमाएका ५२ जनाले कालिकास्थानमा भएको आँखा सिविरमा भएको शल्यक्रियाबाट दृष्टि र्फिएपछि खुसी भएका छन् ।

तीलगंगा आँखा प्रतिष्ठान, तिलगंगा सामुदायिक आँखा केन्द्र र नेपाल रेडक्रस सोसाइटी रसुवाको संयुक्त आयोजना सञ्चालित विशेष शल्यक्रिया शिविरमार्फत जिल्लाका ५२  जना बिरामीको सफलतापूर्वक दृष्टि फर्काइएको हो ।

मोतियाबिन्दु र आँखामा मासु पलाउने जस्ता आँखाका समस्याका कारण दृष्टि गुमाएका व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरी आँखा शिविर आयोजा गरिएको नेपाल रेडक्रस सोसाइटी रसुवाका सभापति बाबुलाल तामाङले बताए । मोतियाबिन्दुका कारण १८ वर्षदेखि आफुले नदेखेको सिविरमा अप्रेसन आँखा देखेपछि निकै खुसी लागेको कालिका गाउँपालिका–३ का कृष्ण बहादुर बिश्वकर्माले बताए ।

शिविरमा तिलगंगाका विशेषज्ञ नेत्ररोग डा.इन्दिरा पौडेल नेतृत्वको टोली र स्थानीय प्राविधिकहरूको सक्रियतामा ५२ जनाको मोतियाबिन्दु, ४ जनाको दुवै आँखामा मोतियाबिन्दु भएको बिरामीको सफल शल्यक्रिया गरिएको सामुदायिक आँखा केन्द्र रसुवाको प्रमुख उर्मिला तामाङले जानकारी दिइन् ।

जिल्लाका विभिन्न ७ स्थानमा सञ्चालित आँखा परीक्षण शिविरमा सहभागी भएका ७ सय ९५ जना मध्येबाट ५२ जनालाई शल्यक्रियाका लागि छनोट गरेर सो शिविरमा सहभागी गराएर आँखा अप्रेसन गरी दृष्टि फर्किएको प्रमुख तामाङले जानकारी दिइन् ।

ठूलाेगाउँमा ‘सती घाँटु नाच’ जाेगाउँदै स्थानीय

रसुवा, उत्तरगया गाउँपालिका–३, ठूलोगाउँस्थित ठूलो आँगनमा बुद्ध पूर्णिमाको अवसर पारेर वर्षेनी नाचिने ‘सती घाँटु नाच’ यस वर्ष पनि भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ ।

विधिपूर्वक पूजा–अर्चना गरी सुरु गरिएको यो नृत्य तीन दिनसम्म सञ्चालन गरिएको थियो । नाच्ने स्थान ९चँदुवा० निर्माणका लागि निश्चित विधिअनुसार फिकुरीको लेकबाट धुपीको काठ ल्याएर तयार पारिएको स्थानीयहरूले बताएका छन् ।

गुरुङ समुदायको पहिचान बोकेको यस नृत्यलाई केवल मनोरञ्जन मात्र नभई गहिरो आध्यात्मिक तथा ऐतिहासिक महत्व बोकेको सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा लिइन्छ । पौराणिक कथामा आधारित यो लोकनृत्य पछिल्लो समय लोप हुने अवस्थामा पुगे पनि स्थानीय समुदाय यसको संरक्षणमा सक्रिय देखिएका छन् ।

सती घाँटु नाचमा प्राचीन कालका राजा परशुराम र रानी यम्फावतीको जीवनकथा, प्रेम, युद्ध तथा वियोगलाई नाटकीय रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ । कथाअनुसार रानी यम्फावती आफ्नो श्रीमानको मृत्युपछि सती गएको प्रसंगका आधारमा यस नृत्यलाई ‘सती घाँटु’ नाम दिइएको हो ।

नृत्यको विशेषता अनुसार दुई जना कुमारी कन्यालाई कुवा वा धारामा स्नान गराई शुद्ध बनाइन्छ । त्यसपछि गुरुवा–गुरुआमाको नेतृत्वमा मन्त्र उच्चारण गर्दै देवी–देवताको आवाहन गरिन्छ र ती कुमारीहरूमा दैवी शक्ति प्रवेश गरेको विश्वास गरिन्छ । यसरी देवीको अंश चढेको कुमारीलाई ‘घाँटुसारी’ भनिन्छ । उनीहरू रजस्वला नभएका र धार्मिक रूपमा शुद्ध हुनुपर्ने मान्यता रहेको छ ।

नाचका क्रममा गुरुवा–गुरुआमाले गीत गाउँदा गीतबाट घाँटुसारीहरूको आँखा बाधिन्छ । जसलाई स्थानीय भाषामा ‘घाँटु जगाउने’ भनिन्छ । नृत्यमा कुमारीहरूलाई राजा र रानीको रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ । उनीहरूलाई छिटको गुन्यू, चोली, पटुकी र घलेक लगाइने तथा शिरमा विभिन्न रङका फूलले सजाइन्छ ।

पौराणिक कथाअनुसार नृत्यमा राजा सिकार खेल्न जंगल जाने, मृग सिकार गर्ने प्रयास गर्ने र अन्ततः राजाको मृत्यु भएपछि रानी पनि सती जाने कथा प्रस्तुत गरिन्छ । यसले प्रेम, समर्पण र विरहको भाव झल्काउँछ ।

नाच अवलोकन गर्न तथा आशीर्वाद लिन छिमेकी गाउँहरूबाट ठूलो संख्यामा दर्शकहरू भेला हुने गरेका छन् । विशेषगरी रानी सती जाने दृश्य प्रस्तुत हुँदा वातावरण अत्यन्त भावुक बन्ने गर्दछ ।

स्थानीय युवा क्लब तथा आमा समूहहरूले यस सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्, ताकि परम्परा आगामी पुस्तामा हस्तान्तरण हुन सकोस् ।

नाचको अन्तिम दिन घाँटुलाई गाउँ नजिकैको देउरालीमा लगेर विसर्जन गरिन्छ र सामूहिक रूपमा दही–चामल खाएर कार्यक्रम समापन गरिन्छ ।

स्थानीय तहको असल अभ्यास तथा सिकाई सम्बन्धी अनुभव आदान प्रदान

 

रसुवा, स्थानीय तहको असल अभ्यास तथा सिकाई सम्बन्धी अनुभव आदान प्रदान कार्यक्रम गरिएको छ । आईतवार जिल्ला समन्वय समिति रसुवाद्धारा आयोजित कार्यक्रममा जिल्लामा रहेका पाँच गाउँपालिकाको असल अभ्यास तथा सिकाई सम्बन्धी अनुभव आदान प्रदान गरिएको हो ।

संविधान सभा सदस्य छोवाङ तेन्जीन तामाङले कार्यक्रमको उद्धघाटन गर्नुहुँदै विशेष गरी स्थानीय तहले गरेका विविध क्षेत्रका काम र असल अभ्यास तथा सिकाईले जिल्लाको गतिविधिहरुमा जानकारी लिने मौका पाएको र थप जनतालाई प्रत्यक्ष र फाईदा पुग्ने कार्यक्रम गर्न स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतहरुलाई अनुरोध गरे ।  

संघीयताको मर्मअनुसार स्थानीय तहहरूले नागरिकसँग नजिक रहेर प्रभावकारी सेवा प्रवाह गर्न जरुरी रहेको भन्दै उहाँले असल अभ्यासहरूको साझा प्रयासले समग्र जिल्लाको विकासमा मद्दत पुग्ने बताउनुभयो । तीनै तहका सरकारबीच समन्वयको आवश्यकता छ । योजना निर्माण, श्रोत व्यवस्थापन, जनशक्तिको क्षमता अभिवृद्धि र व्यवस्थापनका विषयमा संघ र प्रदेश सरकारले विशेष ध्यान दिनुपर्ने, उनले बताए । 

यस्तै जिल्ला समन्वय समिति रसुवाका प्रमुख अशोक कुमार घिमिरेले कार्यक्रममा बोल्दै विशेषगरी स्थानीय तहले गरेका विविध काम र असल अभ्यास तथा सिकाईले जुन अनुकरणीय होस् जसलाई आदानप्रदान गर्न सकियोस् भन्ने मुख्य उदेश्य रहेको बताए । स्थानीय तहको असल अभ्यास सम्बन्धी अनुभव आदान प्रदान कार्यक्रमले एक अर्का स्थानीय तहबाट सिक्ने अवसर सिर्जना गर्नुका साथै सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी, उत्तरदायी र नागरिकमुखी बनाउन सहयोग प्रदान गर्ने उनले जोड् दिए । 

जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख घिमिरेले स्थानीय तहको ‘असल अभ्यास तथा सिकाई सम्बन्धी अनुभव आदान प्रदान कार्यक्रमले आगामी दिनमा नयाँ असल काम गर्न प्रेरित गर्ने बताए । सुशासनसँग सम्बन्धित विभिन्न विषयगत क्षेत्रहरूमा स्थानीय तहहरूबाट अनुभवको आदानप्रदान हुने यस अन्तक्रिया कार्यक्रमबाट स्थानीय तहको सेवा प्रवाह सुधारका हुने विश्वास लिइएको उनले बताए ।  

कार्यक्रममा सहभागी यस जिल्लाका स्थानीय तहका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत तथा प्रतिनिधिहरुले पालिकामा भए गरेका विविध कामहरु मध्येको एक उत्कृष्ट कार्यक्रमको असुल अभ्यासको बारेमा जानकारी गराए । 

यस जिल्लाको आमाछोदिङमो गाउँपालिकाले प्राङगारिक खेती प्रवद्र्धन कार्यक्रम अन्तरगत गाउँपालिका भर भएका रैथाने बाली, खाद्यन्न र पशुपालन सम्बन्धी गाउँपालिकाले कृषि बजारीकरण जस्तो महत्त्वपूर्ण अनुकरणीय अभ्यास गरेको गाउँपालिकाका निमित्त प्रमुख प्रशाासकीय अधिकृत ऋषिकेश अधिकारीले जानकारी दिए । यस्तै अर्को कालिका गाउँपालिकाले ब्यवसायीमा आधारित खेती प्रवद्र्धन कार्यक्रम अन्तरगत पािलका भर भएका बाली, खाद्यन्न र पशुपालन सम्बन्धी गाउँपालिकाले कृषि बजारीकरण जस्तो महत्त्वपूर्ण अनुकरणीय अभ्यास गरेको पालिकाका प्रमुख प्रशाासकीय अधिकृत धर्मराज न्यौपानेले जानकारी दबताए । 

त्यस्तै, उत्तरगया गाउँपालिकाले समुहमा आधारित “उत्तरगया कृषि तथा पशु उद्यमशीलता विकास परियोजना” कार्यक्रम गरिएको असल अभ्यासको गाउपालिकाका प्रमुख प्रशाासकीय अधिकृत होमनाथ दाहालले जानकारी दिए । साथै नौकुण्ड गाउँपालिकाका साहयक स्तर पाचौ कृषि प्राविधिक केशब प्रसाद बजगाँईले आफ्नो गाउँपालिकाले कफी खेती प्रवद्र्धन कार्यक्रम अन्तरर्ग पकेट क्षेत्र नै घोषणा गरी १० टन कफी उत्पादन गरी सकेको सुनाए ।  

यस्तै गोसाईकुण्ड गाउँपालिकाले भने अन्य गाउँपालिकोका तुलनामा अलि फरक जनतालाई सेवा प्रभाह गरेको अभ्यास प्रस्तुत गरेका थियो । गोसाईकुण्ड गाउँपालिकाले यो पालिका अन्य पालिका भन्दा चिसो भएकोले बृद्ध बद्धा, दिर्घारोगी र असक्तहरुलाई स्वस्थ्य परिक्षण तथा निमोनिय खोप प्रदान कार्यक्रम गरिएको पालिकाका प्रमुख प्रशाासकीय अधिकृत सुरेश भट्टराईले जानकारी दिए । 

कार्यक्रममा प्रदेश सभा सदस्य इन्द्रप्रसाद गोतमे जगतजंग, उत्तरगया गाउँपालिका अध्यक्ष माधब अर्याल , गोसाईकुण्ड गाउँपालिका अध्यक्ष कैसाङनुर्पू तामाङ, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, रसुवाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी द्रुव प्रसाद अधिकारी, पालिका उपप्रमुखहरु र विभिन्न कार्यालय प्रमुख, सञ्चारकर्मीहरु कार्यक्रममा सहभागी थिए । सो कार्यक्रमको सहजीकरण जिल्ला समन्वय अधिकारी राजेन्द्र प्रसाद आचार्यले गरेका थिए  ।

वनजङ्गललाई प्रभावकारी संरक्षण गर्दै फलफूलबाट आर्थिक लाभ लिनु पर्छ : मन्त्री केसी

रसुवा, जिल्लामा सामुदायिक वन व्यवस्थापनलाई थप सुदृढ बनाउँदै स्थानीय समुदायको आयआर्जनसँग जोड्न आग्रह गरिएको छ । यहाँको त्रिशूलीपारीका वनजङ्गललाई प्रभावकारी संरक्षण गर्दै फलफूलबाट आर्थिक लाभ लिने लक्ष्यसहित छलफल अगाडि बढाइएको पनि डिभिजन वन कार्यालयाले जनाएको छ । 

त्यसका लागि शुक्रबार ‘रसुवाका सामुदायिक वनको वर्तमान अवस्था, चुनौती, अवसर तथा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव’ विषयक अन्तरक्रिया आयोजना गरी सुझाव सङ्कलन गरिएको डिभिजन वन अधिकृत शम्भु तामाङले जानकारी दिनुभयो । 

          

कार्यक्रममा बागमती प्रदेशका वन तथा वातावरणमन्त्री भरतबहादुर केसीले वन संरक्षणलाई फलफूल तथा आयमूलक बिरुवा रोपनमार्फत स्थानीय समुदायको आर्थिक अवस्था सुधार गरिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । उहाँले सामुदायिक वनलाई उत्पादनमुखी र व्यवस्थित बनाउन आग्रह गर्नुभयो । 

मन्त्रालयका सचिव डा केदार बरालले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणमा वनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेकाले वृक्षरोपण, संरक्षण नीति कार्यान्वयन र समुदायको सक्रिय सहभागितामा जोड दिनुपर्ने बताउनुभयो ।

 कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख अशोककुमार घिमिरे,  प्रदेशसभा सदस्य इन्द्रप्रसाद गोतामे, सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी द्रुवप्रसाद अधिकारीलगायतले आफ्नो धारणा राख्नुभएको थियो ।